İNANÇ MI HURAFE Mİ?

Yayınlanma Tarihi : 14 Temmuz 2025, 16:35

Bayram Arancak

Bir gerçek var: Gerçek olan şey coğrafya seçmez. Yerçekimi her yerde aynıdır. Su her yerde 100 derecede kaynar. Mikrop her yerde bulaşır. Kanser dünyanın her ülkesinde görülür. Deprem, sel, fırtına her coğrafyada yaşanır. Bilimsel gerçekler sınır tanımaz. Ne pasaport sorar, ne kimlik.

Ama bir de tuhaf bir durum var.
Cin çarpması mesela…
Bir bakıyorsunuz, Ortadoğu’da, Anadolu’da, Güney Asya’da insanlar “cin çarptı” diye hastaneye değil, hocaya gidiyor. İsveç’te, Japonya’da, Kanada’da bu türden bir vaka yok. Oralarda böyle bir kavram yok. Aynı şey büyü için geçerli… Bizde hala “büyü yapılmış”, “muska yazılmış”, “üzerinde bir şey var” diye insanlar birbirini uyarıyor. Başka coğrafyalarda böyle şeylere kimse dönüp bakmıyor. Nazar desen, yine aynı… “Aman çocuk üşümesin” değil, “aman nazar değmesin” diyen anneler hep aynı bölgelerde.

Eğer bu sayılanlar evrensel gerçekler olsaydı, Japon da cin görürdü, Norveçli de büyüden korkardı. Ama öyle olmuyor.
Olmuyor, çünkü bunlar hurafe.

Ve hurafeler kültürle, coğrafyayla, gelenekle, dinle, toplumla yaşar. Bilim gibi evrensel değil, yereldir. Hurafe bazen yöreden yöreye bile değişir.

Bu yüzden bir insan “büyü var, cin var, nazar var” diye düşünüyorsa, aslında şunu bilsin: Bu inanç ona doğduğunda verildi. Aklına sonradan eklenmedi, içine işlendi. O yüzden gerçek sandı. Çünkü çevresi öyle düşündü, dedesi öyle dedi, hocası öyle anlattı.

Evet, bazı hurafeler dinin içine de sızdı. Öyle ki artık bazıları dini inanç mı, kültürel hurafe mi, ayırt edemiyor. Oysa inanç ile hurafe arasında ince bir çizgi var. Din, insanın Allah ile arasındadır. Hurafe ise insanın cehaletle kurduğu bağdır. Biri iç huzura çağırır, diğeri korkuya esir eder. Cin, büyü, nazar gibi hurafeler insanı sürekli diken üstünde tutar. Oysa inanç, korkudan değil, akıldan, bilinçten, merhametten beslenmeli.

Bütün mesele burada başlıyor.
Gerçek olan şey coğrafya tanımaz. Hurafe ise sınırlarıyla, diliyle, diniyle, toprağıyla yaşar. Hurafe doğduğu yerde kalır, zihin değişirse yok olur.

Bugün hâlâ “cin çarptı, büyü yapıldı, nazar değdi” diye yaşayan toplumlar varsa, bu onların inancı değil, bilgiyle aralarındaki mesafenin göstergesidir.

Sorgulamayan insan hurafeye, sorgulayan insan hakikate ulaşır.

Ve unutulmamalı:
Hurafeler aklı zincirler, gerçekler aklı özgür bırakır.
Aklını zincirle yaşamak mı, özgür bırakmak mı? Seçim herkesin kendi yolculuğudur.

Selam ile..